Czasopisma | Antropologia i etnologia | Bibliotekoznawstwo | Biologia | Chemia | Ekonomia | Filozofia | Fizyka | Geografia | Historia i archeologia | Historia nauki | Język | Kulturoznawstwo | Literatura | Matematyka | Medycyna | Pedagogika | Prawo i politologia | Psychologia | Religioznawstwo | Socjologia | Sztuka

Dzieci i zdrowie. Wstęp do childhood studies, T. 1 | Magdalena Radkowska-Walkowicz, Maria Reimann | Oficyna Naukowa

Kiedy rozmawiamy z dziećmi o zdrowiu, rozmawiamy o czymś więcej niż ciało, choroba, kondycja fizyczna. Próbując usłyszeć i zrozumieć to, co o  zdrowiu mówią dzieci, uzyskujemy dostęp do ich sposobu rozumienia świata.

 Chcąc przekazać dzieciom, w jaki sposób zostały zrozumiane ich opowieści, autorki stworzyły wersję dla dzieci książki, która pierwotnie została przeznaczona dla dorosłych. A dzieci ją zilustrowały.

Opowieści dzieci o zdrowiu, chorobie i cielesności mówią jednocześnie o tym, jak postrzegają one inne kategorie społeczne świata dorosłych – kiedy na przykład dyskurs o zdrowym człowieku łączy się w dziecięcych opowieściach z dyskursem moralnym: człowiek zdrowy to człowiek dobry.

 

“Dyskurs publiczny, mimo deklaratywnych postulatów uznania wartości dzieci jako pełnoprawnych członków społeczności, w praktyce nieustannie sprowadza je raczej do biernych odbiorców dorosłej wiedzy, opieki i władzy. Prowadzenie badań z dziećmi w duchu childhood studies to obok etycznej uważności również kwestia przyjęcia perspektywy dziecięcego sprawstwa, uznania dzieci za kompetentnych aktorów społecznych, ekspertów w światach swoich codziennych doświadczeń, aktywnych w procesach nadawania znaczeń i eksplorowania społecznej rzeczywistości. Przyjęcie perspektywy childhood studies oznacza nie tylko wiarę w sprawczy potencjał dzieci uznanych za aktywnych aktorów społecznych, ale także idący za nią nakaz etyczny takiego prowadzenia badań, które dziecięce refleksje i doświadczenia stawia w centrum”.

Z recenzji Mai Brzozowskiej-Brywczyńskiej

 

Spis treści
Dzieci i zdrowie. Wprowadzenie
(Magdalena Radkowska-Walkowicz, Maria Reimann) / 9

Część 1
Metodologie

Kodeks dobrych praktyk w badaniach z dziećmi, prowadzonych z perspektywy nauk społecznych
(Ewa Maciejewska-Mroczek, Magdalena Radkowska-Walkowicz, Maria Reimann, Anna Witeska-Młynarczyk, współpraca: Zofia Boni, Anna Krawczak) / 27

Badanie grupowe z udziałem dzieci. Aspekty etyczne i praktyczne
(Ewa Maciejewska-Mroczek) / 35

Etyka dnia codziennego w badaniach etnograficznych z dziećmi z diagnozą ADHD. Opis warstwowy
(Anna Witeska-Młynarczyk) / 61

Codzienne praktyki w zdrowiu i chorobie. Metodologiczne rozważania nad kompetencjami dzieci
(Anna Rosa Favretto, Stefania Fucci, Francesca Zaltron) / 80

Część 2
Z dziećmi

Rola kultury materialnej w wytwarzaniu ciała dziecka
(Nicoletta Diasio) / 103

Gruby i chudy, czyli o tym, jak dzieci wyobrażają sobie zdrowego i niezdrowego człowieka
(Maria Reimann) / 138

„Źle się czuję!”. Narracje dzieci na temat cierpienia
(Araceli Muñoz) / 150

Negocjowanie „zdrowego jedzenia” w warszawskich rodzinach
(Zofia Boni) / 172

Ważne i nieważne sekrety. Dziecko, rodzice i doświadczenie choroby
(Anna Krawczak) / 196

Część 3
O dzieciach

Termoaktywna bielizna, waleczne limfocyty i podróże w nieznane, czyli o ciele i zdrowiu w książkach dla dzieci
(Magdalena Radkowska-Walkowicz) / 225

Dziecko-pacjent i jego prawa
(Michał Kubalski) / 252

Projektowanie przestrzeni szpitali pediatrycznych z uwzględnieniem potrzeb dzieci
(Magdalena Jamrozik-Szatanek) / 271

Nigdy do końca zdrowi, nigdy dość chorzy. Doświadczenia rodziców dzieci chorych na LCHADD
(Anna Chowaniec-Rylke) / 288

Podmienione, podrzucone. Niepełnosprawność dziecięca w demonologii i badaniach etnograficznych
(Kaja Kojder) / 309

Noty o autorach / 328
Podziękowania / 332
Indeks rzeczowy / 333
Indeks osób/ 338
Table of contents / 347

 

Fragmenty

Studia etnograficzne, w których rozmówcą jest dziecko, wciąż nie doczekały się w Polsce znaczącej reprezentacji. Taka nieobecność podmiotu dziecięcego w polskich badaniach antropologicznych może dziwić w kontekście różnych etycznych i metodologicznych przełomów w tej dziedzinie, wyłaniania się nowych podmiotów badań (takich jak grupy marginalizowane, ale też zwierzęta i przedmioty) i wyostrzania zmysłów antropologicznych na nowe obszary wrażliwości, na grupy milczące i dyskredytowane. Jednak w antropologii światowej dzieci coraz częściej pojawiają się na równych prawach z dorosłymi uczestnikami badań. Dziś więc mówi się już o badaniach prowadzonych „z”, a nie „nad” dziećmi, uwzględniających i próbujących przezwyciężyć brak równowagi sił między dorosłymi a dziećmi i traktujących te ostatnie jako kompetentnych uczestników badań […]. Ewa Maciejewska-Mroczek, choć podkreśla rolę zabawy w procesie badawczym, przekonuje o konieczności włączenia do badań dzieci jako prawomocnych partnerów: „Dzieci stają się podmiotami, a nie przedmiotami badania, a ich doświadczenia, wiedza i punkt widzenia są wartościowymi danymi dla badacza”. Taka perspektywa, jak pisze, „stosunkowo powoli wkracza w obszar praktyk badawczych, zwłaszcza w dziedzinach niepowiązanych bezpośrednio z edukacją” […].

(z Wprowadzenia)

 

Zogniskowany wywiad grupowy (wywiad fokusowy, Focus Group Interview, FGI) to metoda prowadzenia badań w naukach społecznych, mająca ustaloną tradycję, opisaną w bogatej w literaturze na ten temat […]. Słowo focus w nazwie wiąże się z tym, że w takim badaniu zakładane jest skupienie grupy na wspólnej aktywności czy wspólnym temacie […].

Ta metoda, rozwijana od lat dwudziestych ubiegłego wieku, cieszy się wciąż popularnością i jest jedną z głównych metod społecznych badań jakościowych. Główną jej zaletą jest […] możliwość formułowania swoich myśli przez uczestników w relacji do innych ludzi, pewien efekt synergii, wytwarzający się w grupie i niemożliwy do osiągnięcia w wywiadzie indywidualnym.

Szczególnym przypadkiem FGI jest badanie grupowe, w którym udział biorą dzieci. Ze względu na charakterystyczne cechy tej grupy podmiotów, a także ich pozycję w badaniu wywiad fokusowy z dziećmi należy rozpatrywać jako metodę odrębną, odmienną od tych przeprowadzanych z dorosłymi. Z jednej strony trudno liczyć na podobną „efektywność”. Pozyskiwanie danych odbywa się innymi metodami, ponieważ dzieci rzadko budują rozwinięte narracje (ta umiejętność oczywiście zależy od wieku i indywidualnych predyspozycji dzieci). Konieczność stosowania różnorodnych technik badawczych, opartych gównie na działaniach twórczych, implikuje również mniejszy stopień standaryzacji wyników. Z drugiej strony, ze względu na wrażliwość podmiotów, jakimi są dzieci, oraz na ich szczególny sposób bycia w świecie społecznym, badanie takie wymaga wyjątkowo dużego namysłu etycznego […].

(z tekstu Ewy Maciejewskiej-Mroczek Badanie grupowe z udziałem dzieci. Aspekty etyczne i praktyczne)

 

Rok wydania 2018
Wydanie pierwsze
Format 130 x 208 mm
Liczba stron: t. 1 – 348; t. 2 – 52
Kolorowe ilustracje w obu tomach
Oprawa broszurowa

ISBN 978-83-64363-93-1 (t. 1)
ISBN 978-83-64363-96-2 (t. 2)
ISBN 978-83-64363-97-9 (t. 1 i 2)

Projekt okładki i stron tytułowych Magdalena Radkowska-Walkowicz
Na okładce wykorzystano ilustrację autorstwa Poli Barskiej

 

Dodaj komentarz

  Subscribe  
Powiadom o
Wróć do góry